नमस्कार शेतकरी मित्रांनो,
वारस नोंद (Varas Nond) करताना अनेकदा बहिणी किंवा इतर वारसदार आपली नावे कमी करण्यासाठी तयार असतात. यासाठी बऱ्याचदा गावातल्या गावात १०० किंवा ५०० रुपयांच्या स्टॅम्प पेपरवर 'ना-हरकत प्रतिज्ञापत्र' (Affidavit) किंवा 'संमती पत्र' लिहून दिले जाते आणि तलाठ्याकडे फेरफार करण्यासाठी अर्ज केला जातो.
पण सावधान! हा मार्ग पूर्णपणे चुकीचा आणि बेकायदेशीर आहे.
आज आपण पाहूया की, कायदेशीररित्या 'हक्कसोड पत्र' (Relinquishment Deed) नक्की कसे करावे लागते आणि कायदा काय सांगतो?
नमस्कार शेतकरी मित्रांनो,
गावात आजही वारस नोंद (Varas Nond) करताना एक प्रथा सर्रास पाहायला मिळते. ती म्हणजे - "फक्त मुलांची नावे लावायची आणि मुलींची नावे वगळायची."
अनेकदा वारस अर्जात मुद्दाम मुलींची नावे लपवली जातात किंवा "मुलींचे लग्न झाले आहे, त्यांना सासरी हक्क मिळतो," असे सांगून त्यांना माहेरच्या इस्टेटीतून बेदखल केले जाते.
पण तुम्हाला माहित आहे का? ९ सप्टेंबर २००५ नंतर चित्र पूर्णपणे बदलले आहे. जर तुम्ही वारस नोंदीमध्ये मुलींची नावे टाकली नाहीत, तर ती नोंद भविष्यात 'बेकायदेशीर' ठरू शकते.
आज आपण पाहूया, हिंदू वारसा हक्क (सुधारणा) कायदा, २००५ नक्की काय सांगतो?
१. कायदा काय म्हणतो? (The Legal Provision):
नमस्कार शेतकरी मित्रांनो,
तुम्ही कधी ७/१२ उतारा बारकाईने पाहिला आहे का?
तिथे डाव्या बाजूला किंवा वरच्या रकान्यात 'भोगवटादार वर्ग' (Occupant Class) असे लिहिलेले असते. त्याखाली कधी 'वर्ग-१' तर कधी 'वर्ग-२' असे लिहिलेले असते.
जमीन मोजणी (E-Mojani) अर्ज
मजकूर (Content):
नमस्कार शेतकरी मित्रांनो,
शेतीमध्ये सर्वात जास्त वाद कशामुळे होत असतील, तर ते 'बांधाकोरानं' (Boundaries) होतात. शेजारील शेतकऱ्याने बांध सरकवला किंवा अतिक्रमण केले, तर त्यावर एकमेव कायदेशीर उपाय म्हणजे 'सरकारी मोजणी' (Government Measurement).
नमस्कार शेतकरी मित्रांनो,
आपण शेतीसाठी, विहिरीसाठी किंवा घरासाठी बँकेकडून कर्ज घेतो. तेव्हा बँक सुरक्षेसाठी आपल्या जमिनीच्या ७/१२ उताऱ्यावर 'इतर हक्क' रकान्यात बोजा (Loan Charge) चढवते.
अनेकदा आपण बँकेचे सगळे हप्ते भरतो, कर्ज नील (Nil) करतो. पण तरीही ७/१२ उताऱ्यावर बँकेचे नाव तसेच राहते. जोपर्यंत हे नाव कमी होत नाही, तोपर्यंत तुमची जमीन कायदेशीररित्या 'कर्जमुक्त' होत नाही आणि भविष्यात जमीन विकताना किंवा नवीन कर्ज घेताना अडचणी येतात.
नमस्कार मित्रांनो,
घरातील एखाद्या व्यक्तीचे निधन झाले की, दुःख बाजूला ठेवून त्यांच्या नावावर असलेली मालमत्ता (जमीन, घर) कायदेशीर वारसांच्या नावे करणे अत्यंत गरजेचे असते. यालाच महसूल भाषेत 'वारस नोंद' (Inheritance Mutation) म्हणतात.
अनेकदा माहिती नसल्यामुळे लोक महिना-महिना तलाठी कार्यालयात फिरतात किंवा एजंटला हजारो रुपये देतात. पण एक तलाठी म्हणून मी तुम्हाला याची सर्वात सोपी आणि कायदेशीर पद्धत सांगणार आहे.
मी तुमचा मित्र आणि 'महसूल मार्गदर्शक'.
अनेकदा आपल्याला बँक लोनसाठी, पीएम किसान योजनेसाठी किंवा कोर्ट कामासाठी ७/१२ उतारा लागतो. यासाठी तुम्हाला तलाठी कार्यालयात हेलपाटे मारावे लागतात किंवा सेतू केंद्रात जास्तीचे पैसे द्यावे लागतात.
पण तुम्हाला माहित आहे का? आता महाराष्ट्र शासनाने 'डिजिटल स्वाक्षरीचा ७/१२' उपलब्ध करून दिला आहे, जो पूर्णपणे कायदेशीर आहे. त्यावर तलाठ्याच्या सही/शिक्क्याची गरज नसते.
आजच्या या लेखात आपण पाहणार आहोत की, घरबसल्या मोबाईलवर ओरिजिनल ७/१२ कसा काढायचा.
